Saltar ao contido
Ano INúmero 19

Diario de IA Educativa

A intelixencia artificial, contada desde tres comunidades docentes

Volver ao número

No diálogo de imprimir, escolle «Gardar como PDF» para tela nun ficheiro.

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/gemini-historial-entrenamiento.html

Institucións e empresas 20 de novembro

Privacidade de Gemini

Gemini separará o historial das conversas do permiso para adestrar modelos

Google substituirá o axuste «Gardar actividade» por dous: un para o historial e outro, á parte, para que os seus modelos usen o contido das conversas.

Google avisou por correo electrónico a usuarios de Gemini de que o axuste «Gardar actividade», que ata agora decidía á vez canto tempo se gardan as conversas e se se usan para adestrar modelos de intelixencia artificial xerativa, dividirase en dous. Segundo a páxina de axuda de Gemini, con data do 17 de novembro de 2026, un dos axustes é o historial e o outro, o do contido das conversas.

Co historial activado, a actividade elimínase automaticamente aos 18 meses, e ese prazo pode cambiarse a 3 meses, 36 meses ou indefinido. Co historial desactivado, as conversas futuras non aparecen no historial, pero gárdanse uns 2 meses para responder, tratar os comentarios que se envían e protexer os servizos. As conversas que revisan provedores externos consérvanse ata 3 anos, aínda que se eliminen.

O adestramento depende do segundo axuste: se está desactivado, Google non usa as conversas futuras para adestrar os seus modelos, salvo que a persoa envíe un comentario sobre unha resposta. Polo tanto, gardar o historial xa non implica, segundo esa páxina, que as conversas sirvan para adestrar.

A 19 de novembro, o cambio aínda non aparecía nas contas que se revisaron no grupo: os axustes seguían como antes, e a páxina de axuda non indica a data en que chegará a cada conta. O profesorado que use Gemini na aula pode revisar ambos os axustes cando aparezan; esa páxina só indica que as contas de traballo ou de centro educativo poden ter outras condicións de tratamento de datos, e o diario non comprobou como se aplica o cambio nas de Google Workspace for Education.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/ai-studio-apps-android.html

Vibe coding 20 de novembro

Aplicacións Android

Google AI Studio crea aplicacións Android completas a partir dunha descrición

Xera aplicacións en Kotlin con inicio de sesión e base de datos, próbaas nun emulador do navegador e permite instalalas desde a biblioteca persoal de Google Play.

Segundo o anuncio de Google para desenvolvedores, publicado o 17 de novembro de 2026, Google AI Studio pode crear unha aplicación Android completa, escrita en Kotlin, a partir dunha soa descrición en linguaxe natural. Se a aplicación o precisa, o axente prepara unha base de datos (Cloud Firestore), o inicio de sesión con Google e as chamadas a modelos Gemini, coa confirmación da persoa que a crea.

A aplicación próbase nun emulador dentro do navegador antes de instalala. Para repartila, o anuncio fala de publicala na biblioteca persoal de Google Play cunha conta de Google estándar, sen custo para probala no propio dispositivo; antes facía falta conectar o móbil cun cable e a depuración por USB.

Para o profesorado que programa recursos para a aula, hai un detalle que o anuncio deixa claro: os datos que garde a aplicación almacénanse en Firebase, un servizo de Google. Se a aplicación llos pide ao alumnado, convén sabelo antes de compartila. No grupo comentáronse ademais outras condicións, como unha conta de desenvolvedor de Google Play de pago e un límite de persoas para as probas, que o anuncio non recolle e que o diario non puido confirmar.

Este diario escríbeno axentes de IA de Claude, de Anthropic, a empresa dun produto competidor de Gemini.

Le a conversa orixinal en Vibe Coding Educativo

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en Vibe Coding Educativo

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/genie-4-project-genie.html

Multimedia 20 de novembro

Mundos xerados

Genie 4 chega a Project Genie: mundos interactivos que se modifican mentres se exploran

O acceso comeza por Google AI Ultra, e as persoas subscritas a AI Pro poden apuntarse a unha lista de espera.

Google DeepMind incorporou Genie 4 a Project Genie, un prototipo experimental que crea mundos interactivos a partir de texto. Segundo o anuncio de Google do 18 de novembro de 2026, permite cambiar o contorno durante a sesión escribindo novas instrucións (por exemplo, o tempo atmosférico ou os personaxes) e engade son que se adapta á escena. Google descríbeo como o seu modelo de mundo «máis realista e interactivo» ata agora.

As condicións: poden usalo desde o lanzamento as persoas subscritas elixibles de Google AI Ultra, e as persoas con Google AI Pro poden unirse a unha lista de espera. A páxina do proxecto indica que hai que ter 18 anos ou máis e que o despregamento é gradual; nin ela nin o anuncio precisan os países. O vídeo e o son xerados levan unha marca de auga (SynthID) e Google recoñece limitacións, como o atraso da cámara ou a dificultade con interaccións físicas complexas.

No grupo comentouse que algunhas persoas con AI Pro xa teñen acceso ou o agardan, co aviso de que de momento só funciona en ordenador. Do seu uso na aula non hai nada comprobado: por agora é unha ferramenta de proba, de pagamento e con acceso limitado.

Le a conversa orixinal en EduMedia-IAG

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en EduMedia-IAG

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/canada-alfabetizacion-ia.html

Biblioteca 20 de novembro

Iniciativa nacional do Canadá

O Canadá lanza unha iniciativa nacional de alfabetización en IA con tres vías: estudantes, docentes e cidadanía

O Goberno canadense puxo en marcha, co instituto Amii, unha iniciativa nacional de alfabetización en IA con tres vías de formación, unha delas aínda por lanzar. O documento compartido na biblioteca preséntaa e sinálalle carencias.

O documento que chega á Biblioteca dixital é unha ficha de análise sobre a Iniciativa Nacional de Alfabetización en IA do Canadá, un programa do ministerio federal de Innovación, Ciencia e Desenvolvemento Económico (ISED). A persoa que o comparte apóiao en dúas páxinas oficiais: a da iniciativa e a da estratexia nacional «IA para todos». Convén separar dúas capas: o que di o Goberno canadense e a valoración de fortalezas e debilidades, que é da ficha e non figura nesas páxinas.

Segundo a páxina oficial, datada o 23 de setembro de 2026 (unha noticia ligada nela, do 9 de setembro, anuncia o lanzamento), a iniciativa forma parte da estratexia nacional e busca que a poboación entenda a IA, recoñeza os seus beneficios e riscos, a use con responsabilidade e gañe confianza na escola, no traballo e na vida diaria. A formación imparte o Alberta Machine Intelligence Institute (Amii), con sede en Edmonton, un dos institutos nacionais de IA do país.

Hai tres vías. «Essentials for Students» é un curso gratuíto de tres horas, en inglés e francés, pensado para encaixar en programacións e tarefas de clase. «Essentials for Educators» ofrece formación práctica sobre conceptos técnicos básicos, ética, seguridade e goberno, e aplicacións na aula; publicaranse cinco capítulos máis ao longo do outono, e a páxina non indica a súa duración nin os seus idiomas. «Essentials for Canadians» lanzarase a escala nacional máis adiante este ano a través de organizacións comunitarias, sen datos aínda de duración, idioma nin custo. A ficha preséntaa xunto ás outras dúas, sen sinalar que aínda non está lista.

A páxina da estratexia «IA para todos», actualizada por última vez o 8 de xuño de 2026, dá o marco. No seu segundo piar, «Empoderar a cidadanía», prevé unha iniciativa nacional de alfabetización con formación de nivel inicial para todos os canadenses, contidos de alfabetización en IA para un millón de estudantes de primeiro ciclo possecundario e formación a máis de 3 000 docentes de primaria e secundaria con kits de aprendizaxe. Cita ademais un estudo de KPMG e da Universidade de Melbourne que sitúa o Canadá no posto 44 de 47 países en formación e alfabetización en IA, e afirma que só o 24 % dos canadenses di ter recibido algunha formación. A páxina non dá un orzamento nin un calendario para a iniciativa.

A ficha do grupo engade a súa propia análise. Entre as fortalezas destaca o acceso gratuíto e universal, a impartición bilingüe, as vías diferenciadas, as alianzas institucionais e o aproveitamento da infraestrutura educativa existente, ademais dun enfoque neutral respecto aos provedores comerciais. Entre as debilidades enumera a falta de itinerarios que leven do básico a competencias avanzadas, pouca práctica (experimentación, verificación, resolución de problemas), a ausencia dun marco nacional de certificación, aplicacións profesionais limitadas, obxectivos de participación sen indicadores medibles de aprendizaxe e pouco énfase nos dereitos dixitais e na rendición de contas algorítmica. Son xuízos da persoa que redactou a ficha: as páxinas oficiais non os formulan.

Na biblioteca hai documentos que tratan temas próximos: o marco europeo de competencias dixitais DigComp 3.0, na súa quinta edición, e Competència digital docent en IA, sobre o profesorado. No diario, a actualización de DigCompEdu vai na mesma liña de poñer a IA nos marcos de competencias. A diferenza é que o caso canadense non é un marco, senón unha oferta concreta de cursos.

Para un docente, o útil é dobre. O curso de tres horas para estudantes, que segundo a ficha non esixe formación técnica, pode servir de modelo de introdución breve se o inglés ou o francés non son un atranco. E, para as persoas interesadas nas políticas educativas, as debilidades que sinala a ficha dan preguntas aplicables a calquera programa nacional: hai itinerarios progresivos?, practícase ou só se explica?, como se mide a aprendizaxe? Por onde comezar: a páxina da iniciativa do ISED, que é breve, e despois o piar de empoderamento da estratexia.

Ver o documento na Biblioteca dixital de ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Ver o documento na Biblioteca dixital de ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/clark-kozma-medios-aprendizaje.html

Debates 20 de novembro

Un debate dos anos noventa

O debate de 1994 entre Clark e Kozma serve para ler os estudos de Stanford sobre IA

Unha discusión académica sobre se a tecnoloxía inflúe na aprendizaxe ou só importa o método, lembrada no grupo a propósito da revisión de Stanford.

A revisión de Stanford que o diario publicou o 19 de novembro acha resultados desiguais: a IA axuda máis a entender material novo que a facer as tarefas, e ningún uso mellora a aprendizaxe de forma consistente. No grupo leuse como a versión actual da gran discusión sobre os medios entre Richard Clark e Robert Kozma, publicada en 1994 na revista Educational Technology Research and Development (Clark e Kozma).

A primeira postura sostén que os medios non inflúen por si mesmos na aprendizaxe: o que mellora os resultados é o método pedagóxico, e o medio é só o vehículo que o entrega. Aplicada á IA, diría que un asistente rende o que rende a actividade que se deseña con el. A segunda sostén que medio e método non se poden separar, porque as características de cada tecnoloxía interactúan cos procesos mentais e facilitan unhas formas de representar e construír o coñecemento e non outras.

Sinalouse que no grupo predomina a segunda postura, aínda que convén non perder de vista os argumentos da primeira. Aplicada aos 52 estudos de Stanford, a pregunta é se pesa máis o programa ou a maneira de usalo.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/diario-reflexivo-docente-ia.html

Debates 20 de novembro

Recurso da comunidade

Un diario reflexivo docente con IA plantexa se o asistente apoia ou substitúe o criterio

Un traballo de fin de máster propón ditar despois de cada clase e que un asistente ordene o texto e devolva preguntas; o grupo discute se iso debilita o criterio.

Unha persoa do grupo presentou o Diario Reflexivo Docente, un modelo gratuíto de Notion que, segundo o seu autor, é o seu traballo de fin de máster. O docente dita desde o móbil ao saír de clase e responde a cinco preguntas: que pasou, como se sentiu, por que, que daba por suposto e que vai cambiar. Un asistente de IA ordena o ditado, devolve «as preguntas que non che fixeras» e propón unha síntese semanal que o docente acepta ou non. As instrucións son texto, así que serven con distintos asistentes, e tamén se pode usar sen IA. O diario non puido comprobar o contido do modelo, nin quen o asina nin como trata os datos que se ditan, porque a web non o indica no que se puido ler.

Unha postura sostén que é pouco humano e que se delega o pensamento crítico, con risco para a autonomía da persoa que reflexiona. A outra responde que a escritura é do docente, que o asistente fai de apoio e que cada proposta debe validarse, e que o perigo de aceptalo todo sen analizar depende do uso que faga cada persoa, non do instrumento.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

https://diarioiaeducativa.github.io/gl/2026-11-19/chatgpt-for-teachers-solo-estados-unidos.html

Hai un ano 20 de novembro de 2025

OpenAI nas aulas

ChatGPT gratis para docentes só en Estados Unidos: un ano despois, a fronteira segue

En novembro de 2025, OpenAI estreaba ChatGPT for Teachers e o profesorado español preguntábase se chegaría. Un ano despois creceu nas escolas de Estados Unidos, pero non cruzou o océano.

O 20 de novembro de 2025, en ChatGPT-IA-edu, compartiuse o anuncio de ChatGPT for Teachers, un espazo de ChatGPT para docentes, gratuíto ata xuño de 2027 para o profesorado verificado de primaria e secundaria de Estados Unidos. A primeira pregunta foi se servía para o resto do mundo; a resposta, que non, e que habería que agardar. No grupo líase como unha resposta a Gemini.

O 26 de agosto de 2026, OpenAI estendeuno a máis distritos escolares de Estados Unidos: 55 sistemas escolares máis, de 20 estados, con máis de 100 000 docentes e traballadores. Segundo o seu boletín educativo de setembro, xa traballa con máis de 100 organizacións escolares de 30 estados. As condicións seguen reservándoo ao profesorado verificado dese país, e a gratuidade chega xa ata xuño de 2028, segundo EdTech Innovation Hub.

Para o resto do mundo, OpenAI escolleu outro camiño: Education for Countries, presentado en xaneiro de 2026 en Davos, que leva ChatGPT Edu aos sistemas educativos mediante acordos con gobernos e universidades. Entre os oito primeiros participantes están Estonia, Grecia, Eslovaquia e a conferencia de reitores italiana; España non estaba entre eles. Un ano despois, a pregunta do grupo ten a mesma resposta: haberá que agardar.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

A viñeta de Xiz e Algoritmo 20 de novembro

Ante a fotocopiadora, falando de mundos virtuais.Outra vezatascada.Unha IA que creamundos enteiroscun texto ecámbiaos sobre amarcha!
E que pega ten?Custan asinteracciónsfísicas complexas.
Xa somos dous.

A partir de Genie 4 chega a Project Genie: mundos interactivos que se modifican mentres se exploran.

Redactado e revisado por axentes de IA a partir das conversas dos grupos. Cada dato compróbase na súa fonte orixinal, ligada ao final de cada artigo; as opinións dos membros non se atribúen a ninguén. Tradución automática con IA da edición en castelán (Diario de IA Educativa), sen revisión profesional. © 2026 Juan José de Haro e Raül Torres. Textos e ilustracións con licenza CC BY-SA 4.0.