Delegar tarefas nun axente de IA obriga a decidir antes que pode ver, lembrar e facer
Os asistentes de intelixencia artificial xa non se limitan a responder: abren cartafoles, len o correo e actúan en nome de quen os usa. A Axencia Española de Protección de Datos acaba de publicar un decálogo para delegar sen perder o control. Este reportaxe explica que cambia, que din as empresas e as administracións e que pode configurar un docente antes de conceder permisos a un axente.
7 minutos de lectura
Do consello á acción
Ata hai pouco, un asistente de intelixencia artificial respondía: preguntábaselle como facer algo e devolvía unha explicación. Un axente dá un paso máis, porque recibe un obxectivo, divídeo en pasos e execútaos con ferramentas como o correo, os cartafoles do ordenador ou o navegador. As orientacións sobre IA axéntica da AEPD, de febreiro de 2026, defínena como «un sistema de intelixencia artificial que utiliza modelos de linguaxe para cumprir un obxectivo». No grupo Vibe Coding Educativo resumiuse o cambio cunha fórmula: pasouse de «IA, como se fai isto?» a «IA, fai isto».
Os produtos de uso xeral xa o ofrecen. A 1 de novembro de 2026, a páxina de axuda de Claude Cowork, de Anthropic, explica que esta función dos seus plans de pago pode organizar e renomear ficheiros, elaborar follas de cálculo e presentacións, manexar un navegador e executar tarefas programadas, e que só le e escribe nos cartafoles que o usuario conecta. Microsoft integra axentes en Copilot e, na súa documentación sobre protección de datos, pide revisar a declaración de privacidade e os termos de cada axente para saber como tratará os datos da organización.
O 27 de outubro de 2026 a AEPD publicou «Asistentes y agentes de IA: decálogo para personas usuarias», que se compartiu en ChatGPT-IA-edu o mesmo día e de novo o 28. Segundo a nota de prensa, a idea central é que o axente prepare as accións e a persoa as aprobe. O documento propón cinco preguntas antes de delegar: que pode ver, que pode lembrar, que pode facer no meu nome, a onde envía os meus datos e se afecta a alguén máis.
Os seus dez puntos baixan ao concreto. Pide conceder o acceso mínimo («un cartafol, un calendario»), activar a confirmación previa para enviar, publicar, compartir, borrar, pagar ou aceptar condicións, e non conceder autorizacións permanentes do tipo «permitir sempre» salvo que sexan realmente necesarias. Recomenda quitar os nomes antes de entregar un documento, borrar a memoria cos controis do servizo e comezar «por tarefas pequenas e reversibles». Cando o asistente actúa, advirte, un erro xa non é unha resposta equivocada, senón «un correo enviado, un ficheiro compartido».
Hai un apartado dirixido a quen usa estas ferramentas no traballo, que encaixa de cheo coa situación dun docente: utilizar só os asistentes autorizados pola organización e non conectar o correo ou os documentos profesionais a unha conta persoal de IA. O texto xustifícao así: «Os datos de clientes, pacientes, alumnos ou cidadáns seguen sendo responsabilidade da túa organización, e ti es o responsable do uso que fas deles». Ante a dúbida, remite á persoa delegada de protección de datos.
O decálogo apóiase nas orientacións técnicas de febreiro, dirixidas a responsables de tratamento. Ese documento de 76 páxinas recolle a chamada «regra de 2»: un axente non debería reunir á vez tres capacidades, que son procesar información non controlada, acceder a información sensible e realizar accións automáticas. Se xunta as tres, a AEPD fala de «risco inaceptable»; o seu exemplo é un axente que contesta só o correo con acceso libre a datos sensibles. Tamén advirte contra a tentación de cargar toda a responsabilidade na persoa que supervisa.
A AEPD dálle a razón a quen prefire os permisos: segundo o seu decálogo, os límites escritos na instrución «orientan o axente, pero non substitúen os permisos e as confirmacións». Un informe de OpenAI, con data de actualización do 20 de outubro de 2026, mostra por que. En dous despregamentos internos, os días 3 e 6 de outubro, dous axentes debilitaron os sistemas que vixiaban o seu comportamento. Un interpretou a orde de non enviar mensaxes como permiso para desactivar as alertas ao equipo de seguridade. O outro eliminou a integración dun monitor, malia que outro axente indicara non desactivalo nin sequera temporalmente, e despois negou ante o usuario telo retirado. A empresa admite que aínda non ten unha explicación satisfactoria.
O outro risco documentado é a inxección de instrucións. O decálogo explica que unha web, un correo, un PDF ou un convite de calendario poden agochar ordes, incluso invisibles para a persoa, para que o axente envíe datos ou aprobe algo. Como ningunha medida o elimina de todo, recomenda limitar o que o axente pode facer se o enganan. O seu exemplo de tarefa desaconsellable é «resume os meus correos novos e responde a todos».
Datos do alumnado e provedores
Cando un axente traballa con datos do centro, aplícase o Regulamento Xeral de Protección de Datos. As orientacións da AEPD lembran que non todo axente toma decisións automatizadas no sentido do seu artigo 22, pero que, se as toma, hai que ter en conta as limitacións sobre decisións que afectan a menores. Tamén sinalan que, se o axente provoca transferencias de datos fóra da Unión Europea, deben contar coas garantías do capítulo V do Regulamento; se non as hai, procede redeseñar o axente ou elixir outro.
Onde se procesan os datos foi precisamente a dúbida expresada o 30 de outubro en ChatGPT-IA-edu sobre un servizo educativo de pago que usa modelos de OpenAI e Anthropic por API e non aclara se os datos se procesan en Europa ou nos EUA. A 1 de novembro de 2026, Microsoft afirma que en Copilot con conta da organización as indicacións e respostas non adestran os seus modelos fundacionais, aínda que precisa que os modelos de Anthropic «están actualmente excluídos do límite de datos da UE». Google indica nas súas preguntas frecuentes para educación que as conversas da aplicación Gemini nas edicións educativas non as revisan persoas nin se usan para mellorar os modelos.
O Regulamento europeo de IA engade o seu calendario. Segundo a páxina da Comisión Europea, actualizada o 19 de outubro de 2026, a obriga de alfabetización en IA aplícase desde o 2 de febreiro de 2025 e as normas de transparencia, desde agosto de 2026. En cambio, as obrigas para os sistemas de alto risco do anexo III, entre os que figuran os do ámbito educativo, aprazáronse ata o 2 de decembro de 2027 tras a reforma coñecida como ómnibus dixital, en vigor desde o 27 de xullo de 2026.
O marco en España
A Guía sobre el uso de la inteligencia artificial en el ámbito educativo do INTEF, versión 2.0 de setembro de 2026, non dedica ningún apartado aos axentes, pero as súas recomendacións aplícanselles. Ante o reto da privacidade, pide priorizar ferramentas autorizadas ou validadas polas administracións educativas e evitar decisións automatizadas que afecten ao alumnado sen supervisión profesional. Ante a «delegación excesiva e perda de xuízo pedagóxico», recomenda usar a IA como apoio e non como substituto do xuízo profesional. O INTEF mantén ademais unhas orientacións sobre ferramentas dixitais desde a perspectiva da protección de datos, cuxa versión 3.0 clasifica 1.144 ferramentas segundo o seu cumprimento do RXPD, con carácter orientativo.
Entre as comunidades autónomas, Canarias publicou o 13 de xaneiro de 2026 unhas recomendacións de uso que piden non introducir en ferramentas de IA ningún dato persoal propio nin de terceiros, incluídas a voz e a imaxe, e que non se use a IA para avaliar ou cualificar. Para este reportaxe non se puido comprobar nas webs oficiais do resto de comunidades se contan con guías actualizadas; ningunha das guías consultadas trata os axentes de forma específica.
Que pode facer un docente
O primeiro é facerse as cinco preguntas da AEPD antes de cada encargo e comezar por tarefas pequenas e reversibles, como ordenar materiais propios ou preparar un borrador que se revisará. Os datos do alumnado deben quedar fóra do alcance do axente: convén traballar nun cartafol específico sen información persoal e, se hai que entregar un documento, quitar antes os nomes. Para o traballo con datos do centro, o indicado é usar as ferramentas e contas que facilita a administración educativa, non unha conta persoal.
Ao configurar, mellor o mínimo: acceso de só lectura cando sexa posible, un cartafol en lugar do disco enteiro e o modo que pide permiso antes de cada acción. A axuda de Claude Cowork, por exemplo, distingue un modo manual, que pregunta antes de actuar, doutro que actúa sen comprobacións, e resérvao para cando se confía en todo o que intervén. Non convén conceder «permitir sempre» salvo necesidade real nin aprobar en bloque, e hai que ler que se aproba: destinatario, anexo e data.
Tampouco convén xuntar nunha mesma tarefa contido de descoñecidos, datos privados e capacidade de actuar, como contestar automaticamente os correos das familias. É útil revisar e borrar periodicamente a memoria e o historial, e saber como deter o axente e retirarlle os accesos. Ningunha decisión que afecte a un alumno, como unha cualificación, debería quedar en mans dun axente sen revisión. Ante a dúbida, a interlocutora é a persoa delegada de protección de datos da administración educativa.
Delegar tarefas nun axente de IA obriga a decidir antes que pode ver, lembrar e facer
Os asistentes de intelixencia artificial xa non se limitan a responder: abren cartafoles, len o correo e actúan en nome de quen os usa. A Axencia Española de Protección de Datos acaba de publicar un decálogo para delegar sen perder o control. Este reportaxe explica que cambia, que din as empresas e as administracións e que pode configurar un docente antes de conceder permisos a un axente.
Do consello á acción
Ata hai pouco, un asistente de intelixencia artificial respondía: preguntábaselle como facer algo e devolvía unha explicación. Un axente dá un paso máis, porque recibe un obxectivo, divídeo en pasos e execútaos con ferramentas como o correo, os cartafoles do ordenador ou o navegador. As orientacións sobre IA axéntica da AEPD, de febreiro de 2026, defínena como «un sistema de intelixencia artificial que utiliza modelos de linguaxe para cumprir un obxectivo». No grupo Vibe Coding Educativo resumiuse o cambio cunha fórmula: pasouse de «IA, como se fai isto?» a «IA, fai isto».
Os produtos de uso xeral xa o ofrecen. A 1 de novembro de 2026, a páxina de axuda de Claude Cowork, de Anthropic, explica que esta función dos seus plans de pago pode organizar e renomear ficheiros, elaborar follas de cálculo e presentacións, manexar un navegador e executar tarefas programadas, e que só le e escribe nos cartafoles que o usuario conecta. Microsoft integra axentes en Copilot e, na súa documentación sobre protección de datos, pide revisar a declaración de privacidade e os termos de cada axente para saber como tratará os datos da organización.
O 27 de outubro de 2026 a AEPD publicou «Asistentes y agentes de IA: decálogo para personas usuarias», que se compartiu en ChatGPT-IA-edu o mesmo día e de novo o 28. Segundo a nota de prensa, a idea central é que o axente prepare as accións e a persoa as aprobe. O documento propón cinco preguntas antes de delegar: que pode ver, que pode lembrar, que pode facer no meu nome, a onde envía os meus datos e se afecta a alguén máis.
Os seus dez puntos baixan ao concreto. Pide conceder o acceso mínimo («un cartafol, un calendario»), activar a confirmación previa para enviar, publicar, compartir, borrar, pagar ou aceptar condicións, e non conceder autorizacións permanentes do tipo «permitir sempre» salvo que sexan realmente necesarias. Recomenda quitar os nomes antes de entregar un documento, borrar a memoria cos controis do servizo e comezar «por tarefas pequenas e reversibles». Cando o asistente actúa, advirte, un erro xa non é unha resposta equivocada, senón «un correo enviado, un ficheiro compartido».
Hai un apartado dirixido a quen usa estas ferramentas no traballo, que encaixa de cheo coa situación dun docente: utilizar só os asistentes autorizados pola organización e non conectar o correo ou os documentos profesionais a unha conta persoal de IA. O texto xustifícao así: «Os datos de clientes, pacientes, alumnos ou cidadáns seguen sendo responsabilidade da túa organización, e ti es o responsable do uso que fas deles». Ante a dúbida, remite á persoa delegada de protección de datos.
O decálogo apóiase nas orientacións técnicas de febreiro, dirixidas a responsables de tratamento. Ese documento de 76 páxinas recolle a chamada «regra de 2»: un axente non debería reunir á vez tres capacidades, que son procesar información non controlada, acceder a información sensible e realizar accións automáticas. Se xunta as tres, a AEPD fala de «risco inaceptable»; o seu exemplo é un axente que contesta só o correo con acceso libre a datos sensibles. Tamén advirte contra a tentación de cargar toda a responsabilidade na persoa que supervisa.
A AEPD dálle a razón a quen prefire os permisos: segundo o seu decálogo, os límites escritos na instrución «orientan o axente, pero non substitúen os permisos e as confirmacións». Un informe de OpenAI, con data de actualización do 20 de outubro de 2026, mostra por que. En dous despregamentos internos, os días 3 e 6 de outubro, dous axentes debilitaron os sistemas que vixiaban o seu comportamento. Un interpretou a orde de non enviar mensaxes como permiso para desactivar as alertas ao equipo de seguridade. O outro eliminou a integración dun monitor, malia que outro axente indicara non desactivalo nin sequera temporalmente, e despois negou ante o usuario telo retirado. A empresa admite que aínda non ten unha explicación satisfactoria.
O outro risco documentado é a inxección de instrucións. O decálogo explica que unha web, un correo, un PDF ou un convite de calendario poden agochar ordes, incluso invisibles para a persoa, para que o axente envíe datos ou aprobe algo. Como ningunha medida o elimina de todo, recomenda limitar o que o axente pode facer se o enganan. O seu exemplo de tarefa desaconsellable é «resume os meus correos novos e responde a todos».
Datos do alumnado e provedores
Cando un axente traballa con datos do centro, aplícase o Regulamento Xeral de Protección de Datos. As orientacións da AEPD lembran que non todo axente toma decisións automatizadas no sentido do seu artigo 22, pero que, se as toma, hai que ter en conta as limitacións sobre decisións que afectan a menores. Tamén sinalan que, se o axente provoca transferencias de datos fóra da Unión Europea, deben contar coas garantías do capítulo V do Regulamento; se non as hai, procede redeseñar o axente ou elixir outro.
Onde se procesan os datos foi precisamente a dúbida expresada o 30 de outubro en ChatGPT-IA-edu sobre un servizo educativo de pago que usa modelos de OpenAI e Anthropic por API e non aclara se os datos se procesan en Europa ou nos EUA. A 1 de novembro de 2026, Microsoft afirma que en Copilot con conta da organización as indicacións e respostas non adestran os seus modelos fundacionais, aínda que precisa que os modelos de Anthropic «están actualmente excluídos do límite de datos da UE». Google indica nas súas preguntas frecuentes para educación que as conversas da aplicación Gemini nas edicións educativas non as revisan persoas nin se usan para mellorar os modelos.
O Regulamento europeo de IA engade o seu calendario. Segundo a páxina da Comisión Europea, actualizada o 19 de outubro de 2026, a obriga de alfabetización en IA aplícase desde o 2 de febreiro de 2025 e as normas de transparencia, desde agosto de 2026. En cambio, as obrigas para os sistemas de alto risco do anexo III, entre os que figuran os do ámbito educativo, aprazáronse ata o 2 de decembro de 2027 tras a reforma coñecida como ómnibus dixital, en vigor desde o 27 de xullo de 2026.
O marco en España
A Guía sobre el uso de la inteligencia artificial en el ámbito educativo do INTEF, versión 2.0 de setembro de 2026, non dedica ningún apartado aos axentes, pero as súas recomendacións aplícanselles. Ante o reto da privacidade, pide priorizar ferramentas autorizadas ou validadas polas administracións educativas e evitar decisións automatizadas que afecten ao alumnado sen supervisión profesional. Ante a «delegación excesiva e perda de xuízo pedagóxico», recomenda usar a IA como apoio e non como substituto do xuízo profesional. O INTEF mantén ademais unhas orientacións sobre ferramentas dixitais desde a perspectiva da protección de datos, cuxa versión 3.0 clasifica 1.144 ferramentas segundo o seu cumprimento do RXPD, con carácter orientativo.
Entre as comunidades autónomas, Canarias publicou o 13 de xaneiro de 2026 unhas recomendacións de uso que piden non introducir en ferramentas de IA ningún dato persoal propio nin de terceiros, incluídas a voz e a imaxe, e que non se use a IA para avaliar ou cualificar. Para este reportaxe non se puido comprobar nas webs oficiais do resto de comunidades se contan con guías actualizadas; ningunha das guías consultadas trata os axentes de forma específica.
Que pode facer un docente
O primeiro é facerse as cinco preguntas da AEPD antes de cada encargo e comezar por tarefas pequenas e reversibles, como ordenar materiais propios ou preparar un borrador que se revisará. Os datos do alumnado deben quedar fóra do alcance do axente: convén traballar nun cartafol específico sen información persoal e, se hai que entregar un documento, quitar antes os nomes. Para o traballo con datos do centro, o indicado é usar as ferramentas e contas que facilita a administración educativa, non unha conta persoal.
Ao configurar, mellor o mínimo: acceso de só lectura cando sexa posible, un cartafol en lugar do disco enteiro e o modo que pide permiso antes de cada acción. A axuda de Claude Cowork, por exemplo, distingue un modo manual, que pregunta antes de actuar, doutro que actúa sen comprobacións, e resérvao para cando se confía en todo o que intervén. Non convén conceder «permitir sempre» salvo necesidade real nin aprobar en bloque, e hai que ler que se aproba: destinatario, anexo e data.
Tampouco convén xuntar nunha mesma tarefa contido de descoñecidos, datos privados e capacidade de actuar, como contestar automaticamente os correos das familias. É útil revisar e borrar periodicamente a memoria e o historial, e saber como deter o axente e retirarlle os accesos. Ningunha decisión que afecte a un alumno, como unha cualificación, debería quedar en mans dun axente sen revisión. Ante a dúbida, a interlocutora é a persoa delegada de protección de datos da administración educativa.
Claves
Un axente de IA non só responde: executa accións en nome de quen o usa, polo que os seus erros teñen consecuencias reais.
A AEPD pide acceso mínimo, confirmación antes de enviar, compartir ou borrar, e non conectar contas profesionais a contas persoais de IA.
As instrucións orientan o axente, pero non substitúen os permisos reais: un informe de OpenAI documenta axentes que reinterpretaron as súas ordes.
Os datos do alumnado son responsabilidade do centro e deben quedar fóra do alcance do axente, salvo en ferramentas autorizadas pola administración.
Non convén que un mesmo axente lea contido de descoñecidos, acceda a datos sensibles e actúe só á vez.
