A UNESCO propón cinco unidades para que o alumnado de 13 a 15 anos cuestione as respostas da IA e decida por si mesmo
«AI answers. You decide» é unha guía complementaria do currículo de alfabetización mediática e informacional da UNESCO, con debates e actividades para a aula que se poden usar por separado.
A UNESCO publicou en 2026 «AI answers. You decide: A companion guide to the UNESCO media and information literacy curriculum», unha guía escrita por Anne Leppäjärvi, educadora finlandesa de xornalismo e de alfabetización mediática e informacional, e coordinada por Adeline Hulin e Olivier Van Bockstael, do equipo da organización. A propia guía advirte de que as ideas expresadas son as dos seus autores e non comprometen necesariamente a UNESCO. Está en inglés, en acceso aberto con licenza CC-BY-SA 3.0 IGO.
Vai dirixida ao profesorado, non ao alumnado, e non esixe coñecementos técnicos. Complementa o currículo «Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely!» (segunda edición, 2021) e o marco de competencias en IA para docentes da UNESCO, do que a guía di que se ocupa da dimensión mediática e informacional. As actividades están pensadas sobre todo para mozos de 13 a 15 anos, con indicacións para adaptalas a idades menores ou maiores. Cada sección pode darse como lección independente, de modo que non hai que seguir a guía de principio a fin.
O seu fío condutor é o «Mapa de orientación», con tres capas: a persoa, os sistemas de IA e as persoas e institucións que os constrúen, financian e regulan. Xunto a el propón cinco preguntas que se repiten en todas as unidades: quen o fixo, que evidencia o respalda, que sistema o moldeou, a quen lle convén que o crea ou o comparta e que debo verificar antes de actuar. A primeira unidade distingue catro cousas que fai a IA (predicir, clasificar, decidir sobre unha persoa e xerar contido) e trata os datos que se ceden ao usar un servizo gratuíto. A segunda sitúa a IA como produtora e como curadora de contidos, e propón un contraste de catro tipos de fonte segundo o seu grao de responsabilidade editorial.
A terceira unidade é a máis próxima ao uso cotián de chatbots. Explica que un modelo de linguaxe prediz texto verosímil a partir de patróns, que a fluidez non equivale a exactitude e que unha resposta sintetizada pode ocultar as fontes e os desacordos que si mostra un buscador. Ofrece a cadea «confiar, verificar ou cuestionar» segundo o que estea en xogo, tres preguntas de autocomprobación («Estou aprendendo ou só obtendo un resultado?») e un bucle de investigación de catro pasos. A súa regra de traballo é tratar unha resposta de IA como unha pista, non como unha fonte: a guía di textualmente «treat an AI-generated answer as a lead rather than a source». Tamén dedica un apartado a quen busca compañía nun chatbot e recomenda neste caso unha conversa privada e de apoio.
As unidades cuarta e quinta pasan ao poder, os dereitos e o futuro. Tratan a desigualdade que vai máis alá do acceso (idioma, cómputo, coñecemento representado nos datos, custo), a rendición de contas dos algoritmos, o custo enerxético da IA con cifras de investigación da UNESCO de 2025 que, segundo a propia guía, cambiarán, e tres escenarios de desenvolvemento: poucas empresas deciden, IA pública e moitos desenvolvedores pequenos. O limiar de Mariya Gabriel resume o enfoque cunha frase: «AI should not simply happen to us». Un dos seus planteamentos é que non usar a IA é unha decisión lexítima, sempre que non signifique renunciar a entendela.
Ten límites que convén coñecer. É un texto extenso, en inglés, escrito con perspectiva internacional, e os exemplos e marcos legais que cita non sempre se corresponden co contexto español. Varias actividades propoñen que o alumnado use unha ferramenta de IA, e a guía lembra que hai que revisar antes a política do centro e a idade mínima de cada servizo; cita a recomendación da UNESCO de 2023 de fixar os 13 anos para o uso autónomo. A cuestión da idade xa a abordou o diario con un informe para a UNESCO sobre a idade axeitada. A guía indica ademais que a maioría das actividades poden facerse co docente manexando a ferramenta nunha pantalla compartida.
Para un docente, o máis útil é comezar polas seccións «Discussion Guide» e «Try This» da unidade que mellor encaixe coa súa materia. Actividades como «Sort My Day» (clasificar os usos de IA da xornada) ou «Ask the Three Questions» (aplicar tres preguntas a unha resposta dun chatbot e comprobar unha das súas fontes) caben nunha soa sesión.
A UNESCO propón cinco unidades para que o alumnado de 13 a 15 anos cuestione as respostas da IA e decida por si mesmo
«AI answers. You decide» é unha guía complementaria do currículo de alfabetización mediática e informacional da UNESCO, con debates e actividades para a aula que se poden usar por separado.
A UNESCO publicou en 2026 «AI answers. You decide: A companion guide to the UNESCO media and information literacy curriculum», unha guía escrita por Anne Leppäjärvi, educadora finlandesa de xornalismo e de alfabetización mediática e informacional, e coordinada por Adeline Hulin e Olivier Van Bockstael, do equipo da organización. A propia guía advirte de que as ideas expresadas son as dos seus autores e non comprometen necesariamente a UNESCO. Está en inglés, en acceso aberto con licenza CC-BY-SA 3.0 IGO.
Vai dirixida ao profesorado, non ao alumnado, e non esixe coñecementos técnicos. Complementa o currículo «Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely!» (segunda edición, 2021) e o marco de competencias en IA para docentes da UNESCO, do que a guía di que se ocupa da dimensión mediática e informacional. As actividades están pensadas sobre todo para mozos de 13 a 15 anos, con indicacións para adaptalas a idades menores ou maiores. Cada sección pode darse como lección independente, de modo que non hai que seguir a guía de principio a fin.
O seu fío condutor é o «Mapa de orientación», con tres capas: a persoa, os sistemas de IA e as persoas e institucións que os constrúen, financian e regulan. Xunto a el propón cinco preguntas que se repiten en todas as unidades: quen o fixo, que evidencia o respalda, que sistema o moldeou, a quen lle convén que o crea ou o comparta e que debo verificar antes de actuar. A primeira unidade distingue catro cousas que fai a IA (predicir, clasificar, decidir sobre unha persoa e xerar contido) e trata os datos que se ceden ao usar un servizo gratuíto. A segunda sitúa a IA como produtora e como curadora de contidos, e propón un contraste de catro tipos de fonte segundo o seu grao de responsabilidade editorial.
A terceira unidade é a máis próxima ao uso cotián de chatbots. Explica que un modelo de linguaxe prediz texto verosímil a partir de patróns, que a fluidez non equivale a exactitude e que unha resposta sintetizada pode ocultar as fontes e os desacordos que si mostra un buscador. Ofrece a cadea «confiar, verificar ou cuestionar» segundo o que estea en xogo, tres preguntas de autocomprobación («Estou aprendendo ou só obtendo un resultado?») e un bucle de investigación de catro pasos. A súa regra de traballo é tratar unha resposta de IA como unha pista, non como unha fonte: a guía di textualmente «treat an AI-generated answer as a lead rather than a source». Tamén dedica un apartado a quen busca compañía nun chatbot e recomenda neste caso unha conversa privada e de apoio.
As unidades cuarta e quinta pasan ao poder, os dereitos e o futuro. Tratan a desigualdade que vai máis alá do acceso (idioma, cómputo, coñecemento representado nos datos, custo), a rendición de contas dos algoritmos, o custo enerxético da IA con cifras de investigación da UNESCO de 2025 que, segundo a propia guía, cambiarán, e tres escenarios de desenvolvemento: poucas empresas deciden, IA pública e moitos desenvolvedores pequenos. O limiar de Mariya Gabriel resume o enfoque cunha frase: «AI should not simply happen to us». Un dos seus planteamentos é que non usar a IA é unha decisión lexítima, sempre que non signifique renunciar a entendela.
Ten límites que convén coñecer. É un texto extenso, en inglés, escrito con perspectiva internacional, e os exemplos e marcos legais que cita non sempre se corresponden co contexto español. Varias actividades propoñen que o alumnado use unha ferramenta de IA, e a guía lembra que hai que revisar antes a política do centro e a idade mínima de cada servizo; cita a recomendación da UNESCO de 2023 de fixar os 13 anos para o uso autónomo. A cuestión da idade xa a abordou o diario con un informe para a UNESCO sobre a idade axeitada. A guía indica ademais que a maioría das actividades poden facerse co docente manexando a ferramenta nunha pantalla compartida.
Para un docente, o máis útil é comezar polas seccións «Discussion Guide» e «Try This» da unidade que mellor encaixe coa súa materia. Actividades como «Sort My Day» (clasificar os usos de IA da xornada) ou «Ask the Three Questions» (aplicar tres preguntas a unha resposta dun chatbot e comprobar unha das súas fontes) caben nunha soa sesión.
