UNESCOk bost unitate proposatzen ditu 13 eta 15 urte arteko ikasleek AAren erantzunak zalantzan jar ditzaten eta beraiek erabaki dezaten
«AI answers. You decide» UNESCOren hedabide- eta informazio-alfabetatzearen curriculumaren gida osagarria da, geletarako eztabaida eta jarduerekin, bereizita erabil daitezkeenak.
UNESCOk 2026an argitaratu zuen «AI answers. You decide: A companion guide to the UNESCO media and information literacy curriculum», Anne Leppäjärvik idatzitako gida. Leppäjärvi kazetaritzaren eta hedabide- eta informazio-alfabetatzearen finlandiar hezitzailea da, eta Adeline Hulinek eta Olivier Van Bockstaelek koordinatu dute, erakundearen taldekoak biak. Gidak berak ohartarazten du adierazitako ideiak egileenak direla eta ez dutela zertan UNESCO konprometitu. Ingelesez dago, sarbide irekian, CC-BY-SA 3.0 IGO lizentziarekin.
Irakasleentzat da, ez ikasleentzat, eta ez du ezagutza teknikorik eskatzen. UNESCOren «Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely!» curriculuma (bigarren edizioa, 2021) osatzen du, eta UNESCOren AA gaitasun-esparrua irakasleentzat, zeinaz gidak dioen dimentsio mediatikoaz eta informatiboaz arduratzen dela. Jarduerak, batez ere, 13 eta 15 urte arteko gazteentzat pentsatuta daude, adin txikiagoetara edo handiagoetara egokitzeko jarraibideekin. Atal bakoitza ikasgai independente gisa eman daiteke; beraz, ez da gida hasieratik amaierara jarraitu behar.
Haren hari nagusia «Orientazio-mapa» da, hiru geruzarekin: pertsona, AA sistemak, eta horiek eraikitzen, finantzatzen eta arautzen dituzten pertsonak eta erakundeak. Horrekin batera, unitate guztietan errepikatzen diren bost galdera proposatzen ditu: nork egin zuen, zer ebidentziak laguntzen du, zer sistemak moldatu zuen, norentzat komeni den hura sinestea edo partekatzea, eta zer egiaztatu behar dudan jardun aurretik. Lehen unitateak AAk egiten dituen lau gauza bereizten ditu (aurreikusi, sailkatu, pertsona baten inguruan erabaki eta edukia sortu) eta doako zerbitzu bat erabiltzean uzten diren datuak lantzen ditu. Bigarrenak AA edukien sortzaile eta aukeratzaile gisa kokatzen du, eta lau iturri motaren arteko kontrastea proposatzen du, erantzukizun editorialaren mailaren arabera.
Hirugarren unitatea chatbotak egunerokoan erabiltzetik hurbilen dagoena da. Azaltzen du hizkuntza-eredu batek testu sinesgarria aurreikusten duela ereduetatik abiatuta, jariotasuna ez dela zehaztasunaren sinonimoa, eta sintetizatutako erantzun batek ezkutatu egin ditzakeela bilatzaile batek erakusten dituen iturriak eta desadostasunak. «Fidatu, egiaztatu edo zalantzan jarri» katea eskaintzen du, jokoan dagoenaren arabera, norberak egiaztatzeko hiru galdera («ikasten ari naiz ala emaitza bat lortzen soilik?») eta lau urratseko ikerketa-begizta bat. Bere lan-araua da AAren erantzun bat arrasto gisa tratatzea, ez iturri gisa: gidak hitzez hitz dio «treat an AI-generated answer as a lead rather than a source». Chatbot batean laguntasuna bilatzen dutenentzako atal bat ere badu, eta kasu horretan elkarrizketa pribatu eta babesgarri bat gomendatzen du.
Laugarren eta bosgarren unitateak boterera, eskubideetara eta etorkizunera igarotzen dira. Sarbidetik harago doan desberdintasuna lantzen dute (hizkuntza, konputazioa, datuetan ordezkatutako ezagutza, kostua), algoritmoen kontu-ematea, AAren kostu energetikoa UNESCOren 2025eko ikerketaren zifrekin, gidak berak dioenez aldatuko direnak, eta garapen-hiru agertoki: enpresa gutxik erabakitzea, AA publikoa eta garatzaile txiki askoren eredua. Mariya Gabrielen hitzaurreak ikuspegia esaldi batean laburbiltzen du: «AI should not simply happen to us». Haren planteamenduetako bat da AA ez erabiltzea erabaki zilegi bat dela, baldin eta hura ulertzeari uko egitea esan nahi ez badu.
Mugak ditu, eta komeni da ezagutzea. Testu luzea da, ingelesez, ikuspegi internazionalarekin idatzia, eta aipatzen dituen adibideak eta lege-esparruak ez datoz beti bat Espainiako testuinguruarekin. Hainbat jarduerak proposatzen dute ikasleek AA tresna bat erabil dezatela, eta gidak gogorarazten du aurretik ikastetxearen politika eta zerbitzu bakoitzaren gutxieneko adina berrikusi behar direla; UNESCOren 2023ko gomendioa aipatzen du, erabilera autonomorako 13 urte ezartzekoa. Adinaren auzia diarioak jada jorratu zuen UNESCOren adin egokiari buruzko txosten batekin. Gidak, gainera, adierazten du jarduera gehienak egin daitezkeela irakasleak tresna pantaila partekatu batean erabiliz.
Irakasle batentzat, erabilgarriena bere ikasgaiari hobekien egokitzen zaion unitateko «Discussion Guide» eta «Try This» ataletatik hastea da. «Sort My Day» (egunaren AA erabilerak sailkatzea) edo «Ask the Three Questions» (hiru galdera chatbot baten erantzun bati aplikatzea eta bere iturrietako bat egiaztatzea) bezalako jarduerak saio bakarrean egin daitezke.
UNESCOk bost unitate proposatzen ditu 13 eta 15 urte arteko ikasleek AAren erantzunak zalantzan jar ditzaten eta beraiek erabaki dezaten
«AI answers. You decide» UNESCOren hedabide- eta informazio-alfabetatzearen curriculumaren gida osagarria da, geletarako eztabaida eta jarduerekin, bereizita erabil daitezkeenak.
UNESCOk 2026an argitaratu zuen «AI answers. You decide: A companion guide to the UNESCO media and information literacy curriculum», Anne Leppäjärvik idatzitako gida. Leppäjärvi kazetaritzaren eta hedabide- eta informazio-alfabetatzearen finlandiar hezitzailea da, eta Adeline Hulinek eta Olivier Van Bockstaelek koordinatu dute, erakundearen taldekoak biak. Gidak berak ohartarazten du adierazitako ideiak egileenak direla eta ez dutela zertan UNESCO konprometitu. Ingelesez dago, sarbide irekian, CC-BY-SA 3.0 IGO lizentziarekin.
Irakasleentzat da, ez ikasleentzat, eta ez du ezagutza teknikorik eskatzen. UNESCOren «Media and Information Literate Citizens: Think Critically, Click Wisely!» curriculuma (bigarren edizioa, 2021) osatzen du, eta UNESCOren AA gaitasun-esparrua irakasleentzat, zeinaz gidak dioen dimentsio mediatikoaz eta informatiboaz arduratzen dela. Jarduerak, batez ere, 13 eta 15 urte arteko gazteentzat pentsatuta daude, adin txikiagoetara edo handiagoetara egokitzeko jarraibideekin. Atal bakoitza ikasgai independente gisa eman daiteke; beraz, ez da gida hasieratik amaierara jarraitu behar.
Haren hari nagusia «Orientazio-mapa» da, hiru geruzarekin: pertsona, AA sistemak, eta horiek eraikitzen, finantzatzen eta arautzen dituzten pertsonak eta erakundeak. Horrekin batera, unitate guztietan errepikatzen diren bost galdera proposatzen ditu: nork egin zuen, zer ebidentziak laguntzen du, zer sistemak moldatu zuen, norentzat komeni den hura sinestea edo partekatzea, eta zer egiaztatu behar dudan jardun aurretik. Lehen unitateak AAk egiten dituen lau gauza bereizten ditu (aurreikusi, sailkatu, pertsona baten inguruan erabaki eta edukia sortu) eta doako zerbitzu bat erabiltzean uzten diren datuak lantzen ditu. Bigarrenak AA edukien sortzaile eta aukeratzaile gisa kokatzen du, eta lau iturri motaren arteko kontrastea proposatzen du, erantzukizun editorialaren mailaren arabera.
Hirugarren unitatea chatbotak egunerokoan erabiltzetik hurbilen dagoena da. Azaltzen du hizkuntza-eredu batek testu sinesgarria aurreikusten duela ereduetatik abiatuta, jariotasuna ez dela zehaztasunaren sinonimoa, eta sintetizatutako erantzun batek ezkutatu egin ditzakeela bilatzaile batek erakusten dituen iturriak eta desadostasunak. «Fidatu, egiaztatu edo zalantzan jarri» katea eskaintzen du, jokoan dagoenaren arabera, norberak egiaztatzeko hiru galdera («ikasten ari naiz ala emaitza bat lortzen soilik?») eta lau urratseko ikerketa-begizta bat. Bere lan-araua da AAren erantzun bat arrasto gisa tratatzea, ez iturri gisa: gidak hitzez hitz dio «treat an AI-generated answer as a lead rather than a source». Chatbot batean laguntasuna bilatzen dutenentzako atal bat ere badu, eta kasu horretan elkarrizketa pribatu eta babesgarri bat gomendatzen du.
Laugarren eta bosgarren unitateak boterera, eskubideetara eta etorkizunera igarotzen dira. Sarbidetik harago doan desberdintasuna lantzen dute (hizkuntza, konputazioa, datuetan ordezkatutako ezagutza, kostua), algoritmoen kontu-ematea, AAren kostu energetikoa UNESCOren 2025eko ikerketaren zifrekin, gidak berak dioenez aldatuko direnak, eta garapen-hiru agertoki: enpresa gutxik erabakitzea, AA publikoa eta garatzaile txiki askoren eredua. Mariya Gabrielen hitzaurreak ikuspegia esaldi batean laburbiltzen du: «AI should not simply happen to us». Haren planteamenduetako bat da AA ez erabiltzea erabaki zilegi bat dela, baldin eta hura ulertzeari uko egitea esan nahi ez badu.
Mugak ditu, eta komeni da ezagutzea. Testu luzea da, ingelesez, ikuspegi internazionalarekin idatzia, eta aipatzen dituen adibideak eta lege-esparruak ez datoz beti bat Espainiako testuinguruarekin. Hainbat jarduerak proposatzen dute ikasleek AA tresna bat erabil dezatela, eta gidak gogorarazten du aurretik ikastetxearen politika eta zerbitzu bakoitzaren gutxieneko adina berrikusi behar direla; UNESCOren 2023ko gomendioa aipatzen du, erabilera autonomorako 13 urte ezartzekoa. Adinaren auzia diarioak jada jorratu zuen UNESCOren adin egokiari buruzko txosten batekin. Gidak, gainera, adierazten du jarduera gehienak egin daitezkeela irakasleak tresna pantaila partekatu batean erabiliz.
Irakasle batentzat, erabilgarriena bere ikasgaiari hobekien egokitzen zaion unitateko «Discussion Guide» eta «Try This» ataletatik hastea da. «Sort My Day» (egunaren AA erabilerak sailkatzea) edo «Ask the Three Questions» (hiru galdera chatbot baten erantzun bati aplikatzea eta bere iturrietako bat egiaztatzea) bezalako jarduerak saio bakarrean egin daitezke.
