Ano INúmero 7 Buscar

Diario de IA Educativa

A intelixencia artificial, contada desde tres comunidades docentes

A reportaxe do domingo 8 de novembro

IA e idade na aula

A idade para usar IA na aula depende de tres regras distintas: as das empresas, a lei e as administracións educativas

As condicións de cada servizo, a lei de protección de datos e algunhas administracións educativas fixan idades diferentes para usar intelixencia artificial, e a miúdo confúndense. Este reportaxe explica que di cada unha a 6 de novembro de 2026, por que a investigación pide cambiar a pregunta da idade pola da finalidade e como pode decidir un docente de primaria ou ESO que ferramenta usar, con que conta e quen a manexa.

9 minutos de lectura

Tres regras que se confunden

Cando un docente se pregunta se o seu alumnado pode usar un asistente de intelixencia artificial, adoita buscar un número. Pero conviven polo menos tres regras de orixe distinto. A primeira é a idade mínima que fixa cada empresa nas súas condicións de uso, un contrato entre a empresa e quen abre a conta. A segunda é a idade a partir da cal un menor pode consentir por si mesmo que se traten os seus datos, que a lei española sitúa nos 14 anos. A terceira son as recomendacións das administracións educativas, que orientan sobre o que se considera prudente nunha aula.

As tres responden a preguntas distintas e non coinciden. Que un servizo admita contas desde os 13 anos non significa que sexa adecuado para un grupo de primeiro de ESO, nin que o centro poida pedir ao alumnado que se dea de alta nel. E que un alumno cumprise 14 non aclara se a ferramenta ten unha finalidade educativa. Ademais da idade do alumnado, conta quen abre a conta, quen manexa a ferramenta e para que se usa.

O que fixan as empresas

A 6 de novembro de 2026, as condicións de uso de OpenAI para Europa esixen ter polo menos 13 anos ou a idade mínima que requira o país para consentir, e piden aos menores de 18 o permiso do seu pai, nai ou titor legal. O seu centro de axuda engade unha indicación pensada para a aula: se se usa ChatGPT con fins educativos con menores de 13 anos, a interacción directa coa ferramenta debe facela unha persoa adulta.

Google distingue dous mundos. Cunha conta persoal, a súa axuda indica que en España fai falta ter polo menos 14 anos para xestionar a propia conta de Google; as aplicacións de Gemini piden 13 anos ou a idade que estipule cada país, pero non están dispoñibles para contas supervisadas con Family Link no Espazo Económico Europeo, e para usalas cun plan de IA de pago no Espazo Económico Europeo hai que ser maior de 18. Cunha conta de Google Workspace for Education, en cambio, a guía para centros, actualizada o 28 de outubro de 2026, presenta Gemini e Gemini Notebook como dispoñibles para todas as idades, con acceso xestionado polo administrador, contidos máis filtrados para menores de 18 e datos que non se usan para adestrar modelos.

Nesas contas, segundo a páxina de control de acceso por idade, en primaria e secundaria quen non estea identificado polo administrador como maior de 18 recibe unha experiencia restrinxida: por exemplo, non pode usar Gemini en Classroom para crear ou editar contido. Ademais, segundo Engadget, Google anunciou que Gemini e a busca estarán desactivados por defecto nas contas de primaria e secundaria ata que o centro os active, cun despregamento «nos próximos meses»; o diario contou o debate que abriu ese anuncio sobre quen decide nun centro.

Microsoft fixa nas condicións de Copilot para particulares, aplicables desde o 18 de agosto de 2026, un mínimo de 13 anos, que pode ser superior segundo a lexislación de cada país, e advirte de que pode desactivar ou limitar funcións aos menores de 18. Para centros, o seu blog de educación anunciou en agosto de 2025 Microsoft 365 Copilot Chat para estudantes de 13 anos ou máis, xestionado polos administradores e sen usar os datos para adestrar os modelos fundacionais. Anthropic é a máis restritiva: as condicións para consumidores de Claude, vixentes desde o 8 de outubro de 2025, esixen ter polo menos 18 anos.

A lei: catorce anos e función educativa

O artigo 7 da Lei Orgánica de Protección de Datos establece que o tratamento dos datos dun menor só pode fundarse no seu consentimento cando sexa maior de catorce anos; por debaixo, só é lícito co consentimento de quen exerce a patria potestade ou a titoría, como lembra a Axencia Española de Protección de Datos. É a idade que conta cando un alumno abre pola súa conta un servizo comercial.

Na escola, porén, o consentimento non é a base habitual. A AEPD explica que no ensino regrado non fai falta o consentimento do alumnado nin das familias para o tratamento ligado á función educativa, porque responde a unha misión de interese público prevista na Lei Orgánica de Educación. As plataformas elíxeas o centro ou a administración, co asesoramento do seu delegado de protección de datos, e o profesorado debe empregar os medios que estes poñen á súa disposición. A diferenza é clara: non é o mesmo usar unha ferramenta contratada pola administración educativa que pedir a un alumno de 12 anos que se rexistre nun servizo comercial.

Esa idade de 14 anos puido cambiar. O Proxecto de Lei Orgánica para a protección das persoas menores de idade nos contornos dixitais, presentado en marzo de 2025, incluía elevala a 16 anos. Segundo a súa ficha no Congreso, consultada o 6 de novembro de 2026, a iniciativa figura como caducada desde o 6 de outubro de 2026, data da disolución das Cortes. Polo tanto, a idade vixente segue sendo a de 14 anos.

O marco europeo engade dúas pezas. O Regulamento de IA prohibe os sistemas que explotan as vulnerabilidades derivadas da idade e considera de alto risco os que se usan en educación para decidir o acceso ou avaliar resultados. Segundo a Comisión Europea, a obriga de alfabetización en IA aplícase desde o 2 de febreiro de 2025, e as obrigas de alto risco do anexo III aprazáronse ao 2 de decembro de 2027.

O que din as administracións educativas

Cada comunidade autónoma decide como se usa a intelixencia artificial nos seus centros, e a 7 de novembro de 2026 non hai un criterio común. Algunhas publicaron un documento propio, outras resólveno coa configuración das súas plataformas e varias aínda non dixeron nada.

Cataluña ten o criterio máis detallado. As súas Orientacions per a l’ús de la intel·ligència artificial als centres educatius, que o Departament d’Educació i Formació Professional publicou en setembro de 2026 e despois retirou da súa web (reseña do diario na súa Biblioteca), establecen que o alumnado menor de 14 anos non debería usar IA de propósito xeral de forma autónoma: en primaria e no primeiro ciclo de ESO, se se traballa con ela, manéxaa o docente, aínda que admiten ferramentas deseñadas para o contorno educativo que cumpran certos requisitos. Entre os 14 e os 18 anos non fai falta, con carácter xeral, o consentimento das familias, porque a base xurídica é a misión de interese público, pero recomendan recoller a súa autorización como garantía, e pode ser necesaria porque algunhas ferramentas a esixen nas súas condicións; con esa autorización, sitúan a interacción directa do alumnado a partir do segundo trimestre de 3.º de ESO.

A guía do Departamento de Educación do Goberno Vasco, de 2025, non permite os chatbots a menores de 13 anos nin en 1.º e 2.º de ESO; desde 3.º, só os admite cando se considere necesario e baixo unha supervisión rigorosa. Entre os 14 e os 18 anos recomenda usalos sen rexistro, porque con rexistro faría falta a autorización das familias.

Na Rexión de Murcia, unha orde de setembro de 2025 non permite ata 3.º de ESO actividades con acceso directo a ferramentas de IA que recollan datos persoais ou requiran interacción autónoma: antes dese curso, só un uso guiado de aplicacións adaptadas á idade, e desde el, sempre coa supervisión do profesorado. As familias deben recibir información, e a orde non esixe a súa autorización. Na Comunidade de Madrid, a Política de uso aceptable de la IA, unha proposta da Consellería de Dixitalización asinada o 25 de setembro de 2026 que entrará en vigor cando se aprobe, reserva o uso da IA ao profesorado e aos equipos directivos; cando a base legal sexa o consentimento, por baixo dos 14 anos asina a familia. As directrices de Google Workspace da mesma Consellería precisan que o alumnado só usa Gemini guiado polo docente e sen as súas propias credenciais.

Outras administracións resólveno coas súas plataformas e instrucións. Andalucía ten desactivados Gemini e NotebookLM para o alumnado nas contas de Google dos seus centros, e Canarias abre NotebookLM ao alumnado e reserva Gemini ao profesorado. Na Comunitat Valenciana, a guía para planificar a formación do profesorado en IA lembra que co alumnado só se poden usar as aplicacións autorizadas no catálogo AppsEdu e que non se lle debe pedir que cree contas en servizos externos non autorizados. Estremadura, na súa Instrucción 6/2026 sobre dispositivos dixitais, establece que as actividades con equipos do centro non requiren autorización familiar específica e que o alumnado declare cando usa a IA se a actividade o establece. Asturias prohibe introducir datos do alumnado en ferramentas de IA que a Consellería non autorizase (circular de inicio de curso).

Aragón, Illes Balears, Cantabria, Castela e León, Castela-A Mancha, Navarra e A Rioxa aínda non teñen un documento propio sobre a IA nos centros; Castela e León anunciou en outubro unha guía de recomendacións que aínda non publicou, e A Rioxa publica na súa web a guía do INTEF. Galicia regularao na súa Lei de educación dixital, cuxo texto se tramita como proxecto no Parlamento. En Ceuta e Melilla, cuxos centros xestiona o Ministerio, as instrucións do curso non tratan a IA.

No ámbito estatal, a Guía sobre el uso de la inteligencia artificial en el ámbito educativo do INTEF, versión 2.0, publicada o 8 de setembro de 2026, non fixa unha idade. Lembra que por baixo dos 14 anos calquera rexistro require o consentimento das familias, propón actividades que requiran a mediación do profesorado e pide que co alumnado só se usen ferramentas validadas pola administración ou autorizadas pola dirección do centro.

Que di cada administración educativa, a 7 de novembro de 2026
AdministraciónIdadeAutorización das familiasDocumento
AndalucíaNon fixa idade. Gemini e NotebookLM, desactivados para o alumnado.Non a pide para a IA.Guía de Google Workspace, v08 (2026)
AragónSen documento propio.Regra xeral (ver a nota)—
AsturiasNon trata a idade. Non se poden introducir datos do alumnado en ferramentas de IA non autorizadas pola Consellería.Non a trata: regra xeral (ver a nota)Circular de inicio de curso, anexo F (2026)
Illes BalearsSen documento propio.Regra xeral (ver a nota)—
CanariasNon fixa idade. NotebookLM, aberto ao alumnado; Gemini, só para o profesorado.Non a trata: regra xeral (ver a nota)Recomendacións de uso da IA (2025)
CantabriaSen documento propio.Regra xeral (ver a nota)—
Castela e LeónSen documento propio; anunciou unha guía.Regra xeral (ver a nota)—
Castela-A ManchaSen documento propio.Regra xeral (ver a nota)—
CataluñaMenores de 14: sen uso autónomo da IA de propósito xeral. Uso directo desde o 2.º trimestre de 3.º de ESO.De 14 a 18: non fai falta con carácter xeral; recomendada, e necesaria se a ferramenta a esixe.Orientacions (2026), retiradas da web (copia)
Comunitat ValencianaNon fixa idade. Co alumnado, só aplicacións do catálogo AppsEdu; non pedirlle que cree contas en servizos non autorizados.A que indique a ficha de cada aplicación en AppsEdu.Guía do CEFIRE (2026)
EstremaduraNon fixa idade. O alumnado declara o uso da IA.Con equipos do centro, non fai falta autorización específica.Instrucción 6/2026
GaliciaRegularao a súa Lei de educación dixital, en tramitación no Parlamento.Pendente desa lei.Proxecto de lei
Comunidade de MadridIA só para o profesorado; o alumnado, guiado e sen credenciais propias.Menores de 14: asina a familia se a base é o consentimento.Política de uso aceptable (proposta, 2026)
Rexión de MurciaAta 3.º de ESO, só uso guiado; despois, sempre supervisado.Non a esixe; hai que informar as familias.Orde do 8-9-2025
NavarraSen documento propio.Regra xeral (ver a nota)—
País VascoChatbots, non antes dos 13 anos nin en 1.º e 2.º de ESO; desde 3.º, só se fai falta e baixo supervisión.De 14 a 18: necesaria se a ferramenta pide rexistro (recomenda usalas sen rexistro).Guía do Departamento de Educación (2025)
A RioxaSen documento propio; publica a guía do INTEF.Como o INTEF.Páxina da Consellería
Ceuta e MelillaAs instrucións do Ministerio non tratan a IA.Regra xeral (ver a nota)—
Estatal (INTEF)Non fixa idade. Co alumnado, só ferramentas validadas ou autorizadas.Menores de 14: necesaria para calquera rexistro.Guía 2.0 (2026)

Onde a administración non publicou nada ou non trata a autorización, rexe a regra xeral de toda España. Coas ferramentas que facilita o centro ou a administración non fai falta o consentimento das familias, porque o tratamento se basea na función educativa, pero hai que informalas de que ferramenta se usa, con que conta e para que. Se a actividade obriga o alumno a rexistrarse ou se basea no consentimento, por debaixo dos 14 anos autoriza a familia, e desde os 14 pode facelo o propio alumno. Ademais, fai falta a autorización familiar cando a piden as condicións da ferramenta: OpenAI, por exemplo, pídea ata os 18 anos. A guía do INTEF serve de referencia: propón actividades mediadas polo profesorado e só ferramentas validadas pola administración ou autorizadas pola dirección do centro.

Máis aló do número

A UNESCO puxo unha cifra en 2023: a súa guía sobre IA xenerativa en educación propoñía unha idade mínima de 13 anos para usar estas ferramentas na aula. Tres anos despois, un informe de investigación publicado pola propia UNESCO, asinado por Sonia Livingstone, Kim R. Sylwander, Sandra El Gemayel e Ayça Atabey, sostén que non hai unha idade correcta, e o diario explicouno na súa Biblioteca. No seu resumo no blog Media@LSE, Livingstone explica que a ciencia do desenvolvemento ve hoxe a variabilidade e o contexto como a norma, e que sen atender ao desenvolvemento infantil e a finalidades educativas claras os ministerios arriscan a decidir sen fundamento.

O informe propón ademais distinguir entre educar o alumnado sobre a IA, unha alfabetización que debe comezar cedo, e usar a IA para educar, onde a evidencia de beneficios é escasa. Por iso Livingstone considera o principio de precaución «un punto de partida razoable». Cita tamén Common Sense Media: o 73 % dos adolescentes estadounidenses di non ter falado nunca cun docente sobre que é a IA e como funciona. O resumo non dá o tamaño da mostra.

O Foro Económico Mundial, nun white paper de setembro de 2026, achega a mirada contraria ás prohibicións amplas. Sostén que a verificación de idade serve para aplicar salvagardas diferenciadas, pero non determina a madurez nin garante a moderación ou a reparación dun dano, e que as restricións xerais poden bloquear beneficios e empurrar a infancia cara a servizos menos controlados. As dúas posturas comparten o fondo: a idade, soa, non fai segura nin útil unha ferramenta.

Que pode facer un docente

Con alumnado menor de 14 anos, a opción máis prudente e coherente co que piden as administracións que se pronunciaron é o uso mediado: o docente manexa a ferramenta coa súa conta do centro, proxecta e comenta, e o alumnado analiza, contrasta e discute as respostas sen introducir datos persoais. Así pódese traballar a alfabetización en IA desde primaria, por exemplo comprobando erros dun chatbot ou comparando a súa resposta cun libro, sen que ningún menor abra unha conta.

Cando o alumnado vaia usar a ferramenta directamente, convén que sexa coa conta educativa que facilita a administración e non cunha persoal, despois de comprobar que o administrador do centro a habilitou e con que limitacións. Unha conta persoal aberta por un menor queda fóra do paraugas do centro e depende do consentimento e das condicións da empresa. Se hai dúbidas sobre unha ferramenta concreta, o delegado ou a delegada de protección de datos da administración educativa pode asesorar.

Hai que informar as familias de que ferramenta se usa, con que conta e para que, aínda que a lei non sempre esixa o seu consentimento. Antes de cada actividade axudan as preguntas que formula a investigación: que finalidade educativa ten, que evidencia a respalda e se se trata de aprender sobre a IA ou con ela. E convén revisar de cando en vez as condicións dos servizos, porque cambian a miúdo.

Le a conversa orixinal en ChatGPT-IA-edu

Comprobado en

Comentarios

Para comentar cómpre unha conta gratuíta de GitHub. Os comentarios son públicos e gárdanse en GitHub.

Volver á portada