Cataluña ofrece criterios para decidir cando unha tecnoloxía achega valor en primaria e ESO, e sitúa a IA en 4.º
A guía do Departament d’Educació sitúa a tecnoloxía ao servizo da aprendizaxe con táboas de decisión, progresión por ciclos, benestar dixital e criterios de selección de recursos.
O Departament d’Educació i Formació Professional da Generalitat de Catalunya publicou en setembro de 2026, en primeira edición, Tecnologies educatives al servei de l’aprenentatge: Educació bàsica, elaborada pola súa Direcció General de Currículum i Desenvolupament Professional. Son unhas trinta páxinas en catalán con licenza CC BY 4.0, dirixidas aos equipos docentes de primaria e ESO. Non é unha guía de IA: é un marco xeral sobre o uso pedagóxico da tecnoloxía, no contexto do Pla de digitalització responsable e do currículo catalán (Decret 175/2022). A IA trátase sobre todo nun apartado, o dedicado a 4.º de ESO.
O punto de partida é que a competencia dixital é transversal: “La competència digital és una competència transversal que contribueix a l’assoliment de totes les competències”. A guía desglósaa en cinco competencias específicas: alfabetización informacional, creación de contidos, participación e colaboración en liña, uso seguro, saudable e responsable, e desenvolvemento de solucións dixitais. Insiste en que non son bloques independentes, e pon o exemplo dunha investigación que pode activar á vez a procura crítica, a elaboración dun informe, o traballo colaborativo, a cita de fontes e a protección de datos.
O máis aproveitable é a táboa de criterios pedagóxicos, que converte nove criterios en preguntas de decisión: que aprendizaxe se quere promover, que permite facer a tecnoloxía que sería difícil, menos rico ou menos inclusivo sen ela, se deixa ver o proceso e non só o produto, como facilita a colaboración, que barreiras de acceso reduce, que riscos e tempo de uso hai que xestionar e que evidencia mostrará o aprendido. Unha segunda táboa describe oito procesos de aprendizaxe (investigar, representar o pensamento, crear, colaborar, personalizar, programar, documentar, participar como cidadanía dixital) e o valor que a tecnoloxía achega a cada un. A conclusión resúmeo así: “El criteri fonamental és utilitzar la tecnologia amb qualitat educativa.”
A progresión por etapas é gradual. No primeiro ciclo de primaria o uso debe ser puntual, guiado e breve, e en toda a etapa non debe substituír a lectura, a escritura manual, o cálculo, a conversa nin o xogo; en sexto pídese atención específica ao peche de etapa. Na ESO plantéxanse problemas reais e interdisciplinares e afírmase que o maior grao de autonomía require un equipo por alumno, en continuidade co modelo de 6.º de primaria. Cada etapa ten unha táboa con grao de autonomía e prácticas dixitais de exemplo.
En 4.º de ESO a guía di que o alumnado xa pode iniciarse en ferramentas de IA “d’acord amb les orientacions” do departamento, con mediación docente. Aconsella usala despois de que o alumnado pensase ou elaborase unha primeira produción, e non cando substitúa o proceso, cando se necesiten evidencias do traballo autónomo ou cando falten coñecementos previos para validar as respostas. É case a mesma formulación das Orientacions per a l’ús de la intel·ligència artificial als centres educatius, que a bibliografía cita e que ademais fixan o limiar de 14 anos e o segundo trimestre de 3.º de ESO. O texto apóiase tamén en DigComp 3.0 para o benestar dixital.
O apartado de benestar dixital parte da definición do Consello da Unión Europea e propón sete dimensións (física, cognitiva, emocional, social, seguridade, inclusión e equidade, e empoderamento), cada unha con accións para centro e docente. Péchase con oito criterios para seleccionar recursos, como pertinencia pedagóxica, accesibilidade, seguridade e privacidade ou calidade dos contidos. Como límites, é unha orientación xeral: non achega datos nin estudos, non recomenda ferramentas concretas e deixa os acordos de detalle a cada centro. A un docente sérvelle para usar as táboas de criterios e de selección como lista de comprobación nunha reunión de ciclo, e o apartado 4.2.2 se traballa con 4.º de ESO.
Cataluña ofrece criterios para decidir cando unha tecnoloxía achega valor en primaria e ESO, e sitúa a IA en 4.º
A guía do Departament d’Educació sitúa a tecnoloxía ao servizo da aprendizaxe con táboas de decisión, progresión por ciclos, benestar dixital e criterios de selección de recursos.
O Departament d’Educació i Formació Professional da Generalitat de Catalunya publicou en setembro de 2026, en primeira edición, Tecnologies educatives al servei de l’aprenentatge: Educació bàsica, elaborada pola súa Direcció General de Currículum i Desenvolupament Professional. Son unhas trinta páxinas en catalán con licenza CC BY 4.0, dirixidas aos equipos docentes de primaria e ESO. Non é unha guía de IA: é un marco xeral sobre o uso pedagóxico da tecnoloxía, no contexto do Pla de digitalització responsable e do currículo catalán (Decret 175/2022). A IA trátase sobre todo nun apartado, o dedicado a 4.º de ESO.
O punto de partida é que a competencia dixital é transversal: “La competència digital és una competència transversal que contribueix a l’assoliment de totes les competències”. A guía desglósaa en cinco competencias específicas: alfabetización informacional, creación de contidos, participación e colaboración en liña, uso seguro, saudable e responsable, e desenvolvemento de solucións dixitais. Insiste en que non son bloques independentes, e pon o exemplo dunha investigación que pode activar á vez a procura crítica, a elaboración dun informe, o traballo colaborativo, a cita de fontes e a protección de datos.
O máis aproveitable é a táboa de criterios pedagóxicos, que converte nove criterios en preguntas de decisión: que aprendizaxe se quere promover, que permite facer a tecnoloxía que sería difícil, menos rico ou menos inclusivo sen ela, se deixa ver o proceso e non só o produto, como facilita a colaboración, que barreiras de acceso reduce, que riscos e tempo de uso hai que xestionar e que evidencia mostrará o aprendido. Unha segunda táboa describe oito procesos de aprendizaxe (investigar, representar o pensamento, crear, colaborar, personalizar, programar, documentar, participar como cidadanía dixital) e o valor que a tecnoloxía achega a cada un. A conclusión resúmeo así: “El criteri fonamental és utilitzar la tecnologia amb qualitat educativa.”
A progresión por etapas é gradual. No primeiro ciclo de primaria o uso debe ser puntual, guiado e breve, e en toda a etapa non debe substituír a lectura, a escritura manual, o cálculo, a conversa nin o xogo; en sexto pídese atención específica ao peche de etapa. Na ESO plantéxanse problemas reais e interdisciplinares e afírmase que o maior grao de autonomía require un equipo por alumno, en continuidade co modelo de 6.º de primaria. Cada etapa ten unha táboa con grao de autonomía e prácticas dixitais de exemplo.
En 4.º de ESO a guía di que o alumnado xa pode iniciarse en ferramentas de IA “d’acord amb les orientacions” do departamento, con mediación docente. Aconsella usala despois de que o alumnado pensase ou elaborase unha primeira produción, e non cando substitúa o proceso, cando se necesiten evidencias do traballo autónomo ou cando falten coñecementos previos para validar as respostas. É case a mesma formulación das Orientacions per a l’ús de la intel·ligència artificial als centres educatius, que a bibliografía cita e que ademais fixan o limiar de 14 anos e o segundo trimestre de 3.º de ESO. O texto apóiase tamén en DigComp 3.0 para o benestar dixital.
O apartado de benestar dixital parte da definición do Consello da Unión Europea e propón sete dimensións (física, cognitiva, emocional, social, seguridade, inclusión e equidade, e empoderamento), cada unha con accións para centro e docente. Péchase con oito criterios para seleccionar recursos, como pertinencia pedagóxica, accesibilidade, seguridade e privacidade ou calidade dos contidos. Como límites, é unha orientación xeral: non achega datos nin estudos, non recomenda ferramentas concretas e deixa os acordos de detalle a cada centro. A un docente sérvelle para usar as táboas de criterios e de selección como lista de comprobación nunha reunión de ciclo, e o apartado 4.2.2 se traballa con 4.º de ESO.
